Ambulans : Cankurtaran
Bu kavramda bir terslik var; ama bilen yok. Latincede ve İtalyancada "Ambulance" sözcüğü "Dolaşan" anlamına gelmektedir. Aslında sözcüğün kullanımı doğru; çünkü İstanbul trafiğinde dolaşmaktan can kurtaramıyor ki...
Doktor : Hekim, Tabip
Pratisyen Doktor : Uzman hekim, Bilgin Tabip
Hastane : Hekimane
Hasta : Sayrık
Hastalık : Sayrılık
Semptom :Belirti
Ambulans : Cankurtaran
Analiz : Çözümleme
Teşhis : tanı
Tedavi : Sağaltım
Sfilis: Frengi, cüzzam: Bel Soğukluğu, Frenk Sayrılığı
Sterilizasyon: Tıbbi Temizleme
Muayene : Ön Bakı
Triaj: İlk Bakı
Exit: Çıkış
Emboli veya Anji : Damar tıkanıklığı
Diüretik : İdrarsöken
Kronik : Süregen
Akut : İvegen
Bronşit : Akciğer bulanığı
Pnömoni, Zatürre : Akciğerinmesi
Hepatit A,B,C: Tip 1,Tip 2 Tip 3 Sarılık
Anti-obstrüktif : Tıkanıklık-giderici
Komp-likasyon; Komplike: Yan-etkisel; Yanetki
Endikasyon : İzlence
Antiseptik : Mikropöldüren
Diyaliz : Arınım
Diyaliz Makinesi : Arınım aleti
İnsülin : Kan İçsalgısı
İnsülin hormonu :Kan İçsalgı bezi
Diyabet Hastalığı: Şeker Sayrılığı
Ultrasonografi : Doku Taraması DT
Tomografi : Kesitsel Doku Taraması KDT
Röntgen : Organ Taraması OT
Nefrografi: Böbrek Taraması BT
İmmotoloji Servisi: Bağışıklık Bölümü
Stent : Kafes, Çubuk
Agregasyon : Kümelenme
Prematüre : Erkendoğan
Kalorimetre: Isıölçer
Termometre :Sıcaklıkölçer, Ateşölçer
Virüs :Bulaşgan
Bakteri :Bulaşgancık
Mikroorganizma : minicanlı
Hipertansiyon : Yüksek Kanbasıncı
Tansiyon : Kanbasınç, Kandeğer
Poliklinik Servisi: Özelbakı Bölümü
Kemoterapi : Urbakım
Anestezi Servisi : Uyuşturma Bölümü
Algoloji servisi : Ağrı Bölümü
Diyetisyen : Beslenme Uzmanı
Diyet Servisi : Beslenme Bölümü
Alerji: Hassasiyet; Duyum
Bakteriyolojik Servis : Bulaşgancık Bölümü
Check up : Tam Bakı, Tam Bakım
Onkoloji : Urbilim
Kardiyoloji : Kalpbilimi
Hematoloji : Kanbilimi
Pediatri Servisi :Çocuk Bölümü
Nöroloji : Sinirbilimi
Gastroenteroloji Servisi : Sindirim Bölümü
Jinekoloji Servisi: Kadın Sayrılığı Bölümü
Enjektör : İğne, Şırınga
Enjekte Etmek : Aşı yapmak, Ağne yapmak
Nefroloji :Böbrek Bilimi
Psikiyatrist: Tıbbi Ruh hekimi
Psikolog : Ruh hekimi
Psikasteni: Ruh Yitimi
Perinaloji Servisi: Riskli Gebelik Bölümü
Anoreksi: İştahsızlık
Obezite : İştahlılık, Şişmanlık,
Akne : Sivilce
Felç : İnme
Müşahede :Gözlemleme, Gözlem
İltihap : Yangı, İrin
İltihaplanma : Yangılama, İrinleme
Sinüzit : Alınirini
Antibiyotik : Mikropatan
Sözgelimi;
Romatizma : Kasağrılığı
"Cihangir'deki tahta evde, Tophane'nin yıkık damlarını ve kırık kiremitlerini gören penceremde, annemin kasağrılığı iniltilerini dinleye dinleye bütün ömrümü mü geçireceğim?" -Peyami Safa, Yalnızız, s.234
Konsültasyon : Tıbbi fikirleşme, Hekimleşme
"Tek hekimi olan memlekette ben kimi bulur da tıbbifikirleşim yaparım?" -Reşat Nuri Güntekin, Sönmüş Yıldızlar, s.127.
Hastalık : Sayrılık
Sayrılıktan ötürü engelliler bir yana, hep susan bir insan tasarlamaya yetmiyor hayal gücüm." -Nejat Uygur
Bunlar aklıma gelenler. Daha düşünsek demek ki çarşaf gibi olur.
Karşısına Türkçesini yazdığım bu sözcükleri az çok çoğumuz duyuyoruz; ama ne anlama geldiğini bilmeden kullanıyoruz; insanın bilmediği sözcük ve kavramları benimsemesi insanı yönlendirilmiş bir robot yaparmış. Bu yüzden her yabancı sözcüğü körü körüne benimsemek kadar berbat bir şey olamaz.
Yukarıdaki anlamını bilmediğiniz; ama kullanmak zorunda olduğumuz sözcüklerin bir kısmını da kendim Türkçeleştirdim, bir kısmı ise zaten Türkçeleşmişti; aklıma geldikçe bir araya getirdim. Bunları yapmam sadece 25 dakikamı aldı.
Sağlık ile ilgili tüm kavramların Türkçesi varken veya kolaylıkla yapılabilecekken hala halkımızın anlamadığı bir şekilde İngilizce adıyla söylemek gerekirse doctorların haspitallerde; sağlı ocaklarında, diğer sağlık kurumlarında İngilizce olan tarzanca ve ölmüş bir dil olan latince sözcükler neden hala kullanılmaktadır veya illa kullanılacaksa sözgelimi; Neden,
"TRİAJ
İLK BAKI"
halinde iki anlamı da birlikte olacak şekilde tüm kurumlarda verilmemektedir. Herkes tarzanca bilmek zorunda değil. İnsanlarımız daha düzgün Türkçe bile konuşamazken, Tarzanca bilmek zorunda kabul edilmesi trajikomik bir durumdur.
Ayrıca bir anekdottur ki Tarzanca kullanmak iyi bir şey olsaydı Tarzanın kendisine faydası dokunurdu; Tarzan hala ormanda, ağaç kavuklarında yaşıyor. Biz de Jeyni bulmasına yardım ediyoruz :)
Bunu Cimer ve Bimer ile gerekli yerlere ilettim. Tüm sağlık kurumlarda sözgelimi hastane tabelası yerine Hekimhane , doktor sözcüğü yerine Hekim sözcüğü, hastalık yerine Sayrılık sözcüğü, poliklinik servisi sözcüğü yerine Özel Bakı Bölümü sözcüğü, triaj yerine İlk Bakı gibi sözcük ve kavramların tekrar düzenleme yapılarak kullanılması için yazdım; bir umuttur. Yıldızlara ulaşmak ,ulaşmasan da en azından o yolda gitmek...
Ayrıca dilimizi kirleten ve içimize yerleşmiş bu sözcüklerden bir kaç tümce kurarsak :
Gece oğlumuz birdenbire öksürük ile ağlamaya başladı; ateşinin çıktığını farkettik, ateşi çıkınca termostat cihazı ile ölçtük; ateşi havale şeklindeydi; hastaneye gitmeye karar verdik. Araç bozuktu; ambulans çağırdık.
Ambulans hastanenin emergenci bölümünden içeri giriş yaptı. Pratisyen doktor; triaj ile ilk muayenesini yaptı. Bizi pediatri servisine yönlendirdiler. Oradan müşahede odasına girdik, burada kalpol ve pedifen ile havalesi düşürüldü; Sterilizasyonlu bir ortamda tetkikler yapıldı. Röntgen çekildi, ardından Ultrasonografi yapıldı. Bir teşhis konuldu.
Mikrop ve bakterilerden kaynaklanan iltihap vücudun bronşiol kısmına doğru inmişti, doktor bir saatlik süren endikasyon sonucu "Akut Bronşit" teşhisini koydu ve ilaç yazdı. İlaçlar kullanılırken olası bir komplikasyon veya alerji semptomları görülürse hemen hastane girişinde emergenci yazılı yerin yanındaki Perinaloji Servisinin içindeki pediatri odasına derhal gelinecekti. Hastanenin eksıt kısmından çıktık.
Doktor,10 tane enjektör ve antibiyotik yazmıştı, hemen ilaçları aldık; özel bir hastane polikliniğinde antibakteriyel bir yerde şırınga ile bir antibiyotik verildi. Evladımız biraz daha iyiydi. Doktor ayrıca antiseptik ve antibakteriyel bir ilaç da yazmıştı. Anti-obstrüktif çok iyi gelmişti. Vs vs.
Ben böyle tümceler kurmayı istemiyorum artık.
Bahri Efe.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder